موقفى ديگر بر دهان آنان مهر مىزنند و نمىتوانند سخن بگويند ، و ما در تفسير آيه شريفه « يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِه » « 1 » ، بيانى در اين باره داشتيم ، بدانجا مراجعه شود . * ( « هذا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْناكُمْ وَالأَوَّلِينَ فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ » ) * روز قيامت را از اين جهت يوم الفصل خوانده كه خداى تعالى در آن روز جدا سازى مىكند ، و ميان اهل حق و اهل باطل با داورى خود جدايى مىاندازد ، هم چنان كه فرمود : « إِنَّ رَبَّكَ هُوَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيه يَخْتَلِفُونَ » « 2 » ، و نيز فرموده : « إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيه يَخْتَلِفُونَ » « 3 » كه در يكى تعبير به فصل ، و در ديگرى تعبير به قضا كرده است . و خطاب « كم - شما را » در جمله * ( « جَمَعْناكُمْ وَالأَوَّلِينَ » ) * به تكذيبگران اين امت است ، بدان جهت كه جزء آخرين هستند ، و به همين جهت در مقابل « اولين » قرارشان داد ، و در جاى ديگر به نحو جامع فرموده : امروز روزى است كه همه مردم در آن جمع مىشوند ، « ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَه النَّاسُ » « 4 » و در جاى ديگر فرموده : « وَحَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً » « 5 » . و معناى اينكه فرمود : * ( « فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ » ) * اين است كه اگر شما حيله اى عليه من داريد تا با آن حيله عذاب مرا از خود دفع كنيد ، آن حيله را به كار ببريد ، و اين خطاب را اصطلاحا تعجيزى مىگويند ، و معنايش اين است كه شما چنين نيرويى نداريد ، در آن روز به طور كلى همه نيروها از شما گرفته مىشود ، و با ظهور اين حقيقت كه « لا قوة الا للَّه » خود ستمكاران با ديدن عذاب يقين مىكنند ، و بلكه مىبينند كه قوت همه اش از آن خدا است ، و اينكه خدا شديد العذاب است ، و اين زمانى است كه پيشوايان از پيروان خود بيزارى مىجويند ، و عذاب را مىبينند ، و همه اسبابها از كار مىافتد « 6 » . و اين آيه يعنى آيه * ( « فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ » ) * مدلولى وسيعتر از آيه شريفه زير

--> ( 1 ) آن روز كه فرا رسد هيچ كس جز به اجازه او سخن نمىگويد . سوره هود ، آيه 105 . ( 2 ) البته خداى تو در روز قيامت در آنچه اين مردم اختلاف انگيختند حكم خواهد كرد . سوره سجده ، آيه 25 . ( 3 ) پروردگار تو در روز قيامت ميان آنها در آنچه اختلاف كردند داورى خواهد كرد . سوره يونس ، آيه 93 . ( 4 ) همان روز است كه مردم در آن جمع مىشوند ، سوره هود ، آيه 103 . ( 5 ) و همه آنها را محشور مىكنيم و احدى از ايشان را از قلم نمىاندازيم . سوره كهف ، آيه 47 . ( 6 ) سوره بقره ، آيه 166 .